aliaslani74@gmail.com
09168037692


🔹 مسائل مربوط به نامزدی

در کتاب قانون مدنی  از ماده ۱۰۳۴ الی ۱۲۳۶ مربوط به مسائل حقوق خانواده است. غیر از قانون مدنی، قانون حمایت خانواده نیز مربوط به مسائل حقوقی خانوادگی است که برای قانون مدنی، مکمل محسوب می شود.

🔻 خواستگاری
این موضوع فقط در ماده ۱۰۳۴ اشاره شده اما قانون گذار تعریف دقیقی از آن نکرده است، لذا در این اوقات به تعریف آن در عرف مراجعه می کنیم.
عرف خواستگاری را زمانی می داند که مردی قصد ازدواج داشته و خود شخصا یا به همراه خانواده اش به دختری پیشنهاد ازدواج می دهد. بدیهی است که آن دختر باید خالی از موانع ازدواج باشد. به طور مثال نمی توان از زنی که شوهر دارد خواستگاری کرد.

🔻 نامزدی
اگر خواستگاری مورد پذیرش دختر قرار گرفت، نامزدی رخ می دهد.نامزدی الزاما نیاز مند وجود یک مراسم یا اهدا هدایا یا رد و بدل کردن حلقه نیست. کافیست اراده آقا توسط خانم مورد پذیرش قرار گیرد.
هنگامی که نامزدی رخ داد، چند سوال مطرح می شود:
- آیا این نامزدی برای طرفین تعهد ایجاد می کند؟ 
- چنانچه این نامزدی به هم خورد، طرفین در برابر هم مسئولیتی دارند یا خیر؟
- درصورت به هم خوردن نامزدی، تکلیف هدایایی که در نامزدی رد و بدل می شود چه خواهد شد؟

🔺برای پاسخ این سوالات باید به قانون مدنی مراجعه کرد.
در ماده ۱۰۳۵ این قانون راجع به نامزدی بیان می کند که :
«وعده‌ی ازدواج ایجاد عُلقِه‌ی زوجیت نمی‌کند اگر چه تمام یا قسمتی از مهریه که بین طرفین برای موقع ازدواج مقرر گردیده پرداخته شده باشد. بنابراین هر یک از زن و مرد، مادام که عقد نکاح جاری نشده می‌تواند از وصلت امتناع کند و طرف دیگر نمی‌تواند به هیچ وجه او را مجبور به ازدواج کرده و یا از جهت صرف امتناع از وصلت، مطالبه‌ی خسارتی نماید.»

🔸نکته حائز اهمیت این است که نامزدی قراردادی است که طرفین به هم قول و وعده ازدواج می دهند اما علقه ی زوجیت و محرمیت ایجاد نمی کند. اگر یکی از نامزدها از ازدواج امتناع نماید، نمی توان از او مطالبه ی خسارتی نمود. بنابراین اعمال حق فسخ نامزدی، از حوقق طرفین است.

🔺 مهم 
اما اصل ۴۰ قانون اساسی مقرر می دارد : اعمال حق خویش نباید ضرر به دیگری برساند.

گاهی اوقات خانواده ی طرف مقابل در مدت زمان نامزدی هزینه کرده و آشنایان را از نزدیکی ازدواج طرفین باخبر کرده است اما یکی از طرفین پس از گذشتن مدت طولانی ای از نامزدی، می گوید پشیمان شده و نمی خواهد ازدواج نماید.

در این مورد قواعد عام مسئولیت مدنی راه را برای مطالبه خسارت از چنین فردی باز گذاشته است.

🔹 خسارات نامزدی
دو نوع خسارت ممکن است در دوران نامزدی اتفاق بیافتد  : مادی و معنوی .
به طور مثال خانم به لحاظ عاطفی هنگام به هم خوردن نامزدی‌، صدمه ی عاطفی ببـیند که نوعی خسارت معنوی محسوب می شود یا بالعکس.

در حقوق ایران و از نظر تئوری خسارات معنوی، قابل مطالبه است اما متاسفانه در عمل، دادگاه ها رویه ی قضایی ثابتی نداشته و بعضا از تعیین خسارت معنوی ممانعت می کنند.

برای خسارات مادی، از شرایط امکان مطالبه خسارات و ضرر نامزدی و بر هم خوردن آن بر اساس ماده ۱۰۳۶ قانون مدنی آن است که تنها مخارج متعارف قابل مطالبه خواهد بود ؛ همچون هزینه اجاره خانه ، دوختن لباس عروسی ، جشن نامزدی در حدود شئون زن و مرد . ولی اگر یکی از نامزدها مخارج غیر متعارفی از قبیل مهمانی های  غیر معمول و یا مسافرت های تفریحی پر خرج و غیره کرده باشد ، امکان مطالبه خسارات ناشی از آن وجود نخواهد داشت.

🔺 استرداد هدایای نامزدی

بر اساس ماده 1037 قانون مدنی " هریک از نامزدها می توانند در صورت به هم خوردن وصلت منظور ، هدایایی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده است مطالبه کند و اگر عین هدایا موجود نباشد ، مستحق قیمت هدایایی خواهد بود که عادتا نگاه داشته می شود ، مگر اینکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده باشد . " 
حکم این ماده صرفا در خصوص هدایایی است که بین مرحله خواستگاری و انعقاد عقد ازدواج داده می شود ؛ یعنی هدایای دوره نامزدی.

🔸 هدایای نامزدی به دو گروه مصرف شدنی و مصرف نشدنی تقسیم می شوند 

🔺استرداد هدایای مصرف شدنی نامزدی

در فرضی که یکی از نامزدها هدایایی را به دیگری می دهد که این هدایا جزء اموال مصرف شدنی هستند ، فرض بر این است که این اموال را به منظور مصرف کردن و منتفع شدن به طرف مقابل داده است و از آن رو که این اموال عادتا نگاه داشته نمی شوند و به مصرف می رسند ، طبیعی است که نمی توان این هدایا یا قیمت آنها را مطالبه کرد . مثل شیرینی یا میوه و ... . بنابراین، استرداد هدایای مصرف شدنی نامزدی در هیچ موردی نمی تواند مورد درخواست باشد.


🔺استرداد هدایای غیر مصرفی نامزدی

هدایای غیر مصرفی که معمولا نگاهداری می شوند و با یکبار استفاده از بین نمی روند حکم دیگری دارند. از آن رو که این اموال ارزش بیشتری دارند، به منظور راضی کردن دیگری به ازدواج داده شده اند و چون اکنون وعده ازدواج به هم خورده است ، دیگر موجبی برای باقی ماندن هدایا نزد او وجود ندارد . لذا در صورت بر هم خوردن وعده ازدواج ، گیرنده باید آن را برگرداند، مانند حلقه ازدواج . بنابراین، بر طبق این ماده می توان این هدایا را پس گرفت .

در صورتی هم که این اموال نزد او تلف شده باشند و این تلف شدن بخاطر تقصیر نامزد باشد، باید قیمت آن را بپردازد ولی اگر تلف شدن هدیه بخاطر تقصیر او نباشد، مسئولیتی در پرداخت قیمت آن نخواهد داشت.

نکته مهم این است که طرح دعوای استرداد هدایای نامزدی در صلاحیت دادگاه خانواده است که از طریق دادخواست استرداد هدایای نامزدی به عمل می آید .


دیدگاه های کاربران
ارسال دیدگاه